Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ · ΟΘΩΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1833-1843
Στις απαρχές του νέου ελληνικού κράτους, αναζητούμε τις ρίζες πολλών ζητημάτων που μας απασχολούν έως και σήμερα. Οι «πελατειακές σχέσεις», η επεμβατικότητα των ξένων δυνάμεων, τα ελληνοτουρκικά, η οικονομία, η κοινωνία και τα πολιτικά κόμματα, τέμνονται και αναλύονται σε αυτό το εξαιρετικό αλλά και άγνωστο στο ευρύ κοινό βιβλίο. Κατά τον Πετρόπουλο, η Οθωνική περίοδος αναλώθηκε κυρίως στην προσπάθεια να επιβληθεί η βασιλεία, στο να αποδυναμωθούν τα κόμματα (και οι ομάδες που συσπείρωναν πίσω τους) - τα οποία αποδείχτηκαν πολύ πιο σκληροτράχηλα από ότι θεωρούσαν πολλοί, να αποκατασταθούν οι ισορροπίες επιρροής των Προστάτιδων Δυνάμεων και γενικώς σε παιχνίδια εξουσίας. Σε κάθε περίπτωση η οργάνωση του κράτους δεν υπήρξε η μοναδική και κύρια προτεραιότητα, ενώ το συναίσθημα (ή η επιθυμία) προσωρινότητας (κυρίως της έκτασης της επικράτειας) ενθάρρυνε νοοτροπίες καιροσκοπισμού, τυχοδιωκτισμού και προχειρότητας σε επιλογές και δράσεις.
Η Θεμελίωση του Ελληνικού Κράτους αποτελείται από τμήματα της πολυσέλιδης διατριβής του αείμνηστου Γιάννη Πέτρόπουλου (1929 - 1999), η οποία κυκλοφορεί από το ΜΙΕΤ (Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Α΄ Έκδοση 1968) υπό τον τίτλο ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (1833-1843).
Πρόκειται ουσιαστικά για μια πρώτη απόπειρα ολοκληρωμένης αφήγηση της ιστορίας των ελληνικών πολιτικών σχηματισμών, κέντρων εξουσίας και επιρροής σε μια εποχή που η μελέτη του συγκεκριμένου θέματος βρισκόταν ακόμα στα σπάργανα. Ωστόσο η πρωτοτυπία του Ιωάννη Πετρόπουλου δεν ήταν μόνο η επιλογή του θέματος αλλά και ο διεπιστημονικός τρόπος που το προσέγγισε. Εκτός από ιστορικά, ο Πετρόπουλος αναλύει το θέμα του κοινωνιολογικά, ανθρωπολογικά, κοινωνικά και ψυχολογικά, ενώ ξεφεύγει από τον ελληνοκεντρικό τρόπο ιστόρησης, τοποθετώντας την ελληνική ιστορία στο ευρύτερο γεωπολιτικό και χρονικό της πλέγμα. Η γλώσσα που χρησιμοποιεί είναι απλή, κατανοητή και η αφήγηση του γλαφυρή και αναπαραστατική, με αποτέλεσμα η ανάγνωση να γίνεται ιδιαιτέρως ευχάριστη.
Είναι γεγονός ότι τα σχήματα που χρησιμοποιεί έχουν αμφισβητηθεί, ωστόσο ο αντίλογος τις περισσότερες φορές μάλλον συμπληρώνει τη θέαση του Πετρόπουλου, παρά την αποδομεί. Σε κάθε περίπτωση όμως υποκινεί έναν γόνιμο διάλογο. Το ανά χείρας πόνημα θεωρείται μέχρι σήμερα ένα μνημειώδες έργο, το οποίο επηρέασε πολλούς σύγχρονους ιστορικούς, αν και συγγραφέας και έργο παραμένουν δημοφιλείς μόνο στον στενό κύκλο των ιστορικών της χώρας μας.
ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΟΛΟΓΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Πέρασαν 13 χρόνια από τότε πού κυκλοφόρησε το βιβλίο του Ι, Α. Πετρόπουλου, POLITICS AND STATECRAFT IN THE KINGDOM OF GREECE 1833 - 44 (PRINCETON 1968) σ. 646, καί παραμένει ακόμα σχεδόν άγνωστο στο κοινό της Ελλάδας. Η επιρροή ωστόσο του έργου σε μια ομάδα Ελλήνων ιστορικών καί πολιτικών επιστημόνων που οδηγήθηκαν στα πρώτα τους ερευνητικά βήματα από το παράδειγμα του Πετρόπουλου, έχει ασφαλώς τη σημασία της για την εξέλιξη της επιστήμης στη χώρα μας. Η συμβολή του βιβλίου δεν βρίσκεται τόσο στην πρωτοτυπία των θέσεων πού πραγματεύεται, όσο στη σοβαρότητα με την όποια ο συγγραφέας επεξεργάζεται τίς πηγές του και οργανώνει τα συμπεράσματά του. Ο συνδυασμός της επίμονης αρχειακής έρευνας με μεθόδους των κοινωνικών επιστημών μας προσφέρει μια ιστορία πλούσια σε στοιχεία και γόνιμη σε ερμηνευτικές δυνατότητες. […]
ΕΚΔΟΣΕΙΣ:
Αθήνα, 1982
