Η ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ

Mαζί με τους Τζον Λοκ και Τζωρτζ Μπέρκλεϋ, ο Ντέιβιντ Χιουμ είχε κεντρικό ρόλο στο κίνημα του αγγλικού διαφωτισμού ως φιλόσοφος, ιστορικός και δοκιμιογράφος. Η επιρροή του είναι περισσότερο από εμφανής επάνω στο στενό του φίλο Αντάμ Σμιθ, αλλά και στους Καντ και Μπένθαμ, ενώ ο Δαρβίνος θεωρούσε ότι η έμπνευση του για τη θεωρία της εξέλιξης φέρει το αποτύπωμα του Χιουμ. Όλα τα παραπάνω εκθέτουν με τον πιο θεαματικό τροπο το πόσο πολυδιάστατο και πολυσχιδές ήταν το έργο του Ντέιβιντ Χιουμ και γιατί θεωρείται πρόδρομος της μοντέρνας επιστήμης. 

  Στη «Φυσική Ιστορία της Θρησκείας» αναλύει τα αίτια της θρησκείας, τις ψυχολογικές δυνάμεις που ασκήθηκαν για τη διαμόρφωση της και την επακόλουθη φυσική πορεία της με την πάροδο του χρόνου. Υποστηρίζει, λοιπόν, ότι οι βασικοί παράγοντες που οδηγούν στη γέννηση ιδεών για τον Θεό και τη θρησκεία είναι οι αβεβαιότητες της ζωής, οι οποίες πυροδοτούν ελπίδες και φόβους, που με τη σειρά τους γεννούν ιδέες για τις αόρατες δυνάμεις που δρουν στον κόσμο. Εκεί παίρνει τα ηνία η ανθρώπινη φαντασία.

  Για τον Χιουμ οι πρώτες θρησκείες ως πιο ακατέργαστες διανοητικά, ήταν πολυθεϊστικές. Από αυτές προέκυψε με φυσικό τρόπο ένας πιο εκλεπτυσμένος μονοθεϊσμός. Ο Χιουμ πιστεύει ότι η θρησκεία «διαστρέφει» τα ανθρώπινα, φυσικά, ηθικά συναισθήματα και καθιστά δύσκολη την ορθολογική κατανόηση της αληθινής φύσης του Θεού.

  Φυσικά, ο Χιουμ αποδέχεται την ύπαρξη του Θεού, αλλά απορρίπτει τον συμβατικό χριστιανισμό, τον αθεϊσμό, τον θεϊσμό και τον συμβατικό ντεϊσμό. Πίστευε ότι η αποδοχή της ύπαρξης του Θεού είναι κάτι που ένα λογικό άτομο δεν μπορεί να αρνηθεί. Ωστόσο οι εικασίες για τη φύση του Θεού είναι πέρα ​​από τις ανθρώπινες περιορισμένες διανοητικές ικανότητες· εικασίες, που εν τέλει κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό. Τα μέσα για την κατανόηση του κόσμου δεν είναι αυτά της θεολογίας, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν φανατισμό και δεισιδαιμονία, αλλά της ψυχολογίας, της ηθικής, της ιστορίας, της οικονομίας και της πολιτικής επιστήμης. Ο Χιουμ ήταν τρομερά επιδραστικός στην διαμόρφωση του εμπειρισμού, του σκεπτικισμού και του μεταφυσικού νατουραλισμού. Το ερώτημα που μένει μετέωρο στον αναγνώστη είναι τι εννοεί με το όρο φύση ο Χιουμ και τελικά πόσο κοντά ή μακρυά από αυτή οδήγησαν, ή ήταν στις προθέσεις του να οδηγήσουν, οι στοχασμοί του. 

 «Η Φυσική Ιστορία της Θρησκείας», παρότι εκδόθηκε το 1757, είναι ένα κείμενο διαχρονικό, το οποίο δεν απευθύνεται μόνο στους ορθολογιστές, στους πολέμιους της θρησκείας ή σε αυτούς που αγαπάνε τη φιλοσοφία, αλλά και στους θρήσκους. Κυρίως όμως φωτίζει όσους θέλουν να εμβαθύνουν στη διαμόρφωση του λεγόμενου δυτικού πολιτισμού με τα καλά και τα κακά του.

ΑΠΟ ΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: 

Καθώς κάθε έρευνα που αφορά τη θρησκεία είναι μεγίστης σημασίας, υπάρχουν δύο ειδικότερα ζητήματα. Εκείνο δηλαδή που αναφέρεται στη θεμελίωση της θρησκείας στη λογική και εκείνο που αφορά την καταγωγή της από την ανθρώπινη φύση. Ευτυχώς, το πρώτο ζήτημα, που είναι το πιο σημαντικό, επιδέχεται την πιο προφανή ή τουλάχιστον την πιο ξεκάθαρη λύση. Όμως το άλλο ζήτημα που αφορά την καταγωγή της θρησκείας από την ανθρώπινη φύση παρουσιάζει μεγαλύτερη δυσκολία. Η πίστη για κάποια αόρατη, ευφυή δύναμη έχει διαδοθεί μεταξύ των ανθρώπων, σε όλους τους τόπους και τις εποχές, αλλά ενδεχομένως δεν έχει υπάρξει ούτε τόσο οικουμενική, που να μην επιδέχεται εξαίρεση ούτε, σε οποιονδήποτε βαθμό, ομοιόμορφη ως προς τις ιδέες που έχει προτείνει.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ:

ΣΑΒΒΑΛΑΣ

ΑΘΗΝΑ 2011

Εισαγωγή - Μετάφραση - Επιστημονική επιμέλεια:

Αλέξανδρος Σακελλαρίου

ΒΡΕΙΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΔΩ